Któż nie kocha bajek?

Chyba wszyscy kochamy bajki. W listopadzie przypada urocze „święto”, czyli Międzynarodowy Dzień Postaci z Bajek. Dziś skupimy się na bajce literackiej (pomijając typowe baśnie, chyba że znajdują się w zbiorze z innymi tekstami), przypominając kilka pozycji dostępnych w PBW. Tym razem pominiemy obszerne zagadnienia bajkoterapii czy bajki w zabawach dziecięcych. Pominiemy też liczne opracowania teoretyczne. Nie będą nas interesować scenariusze dla teatru dziecięcego ani bajki z określonych krajów (ale wyjątek zrobimy dla Polski). Spojrzymy bardziej „przekrojowo”, prezentując wybrane teksty.

Mamy w bibliotece bajki wielu autorów, między innymi (ujmując alfabetycznie): Marcela Aymé, Anny Jolanty Bluszcz, Jana Brzechwy, Mieczysławy Buczkówny, Karela Čapka, Doroty Chróścielewskiej, Jana Drdy, Ezopa, Aleksandra Fredry, Stanisława Jachowicza, Hanny Januszewskiej, Anny Kozłowskiej, Ignacego Krasickiego, Iwana Kryłowa, Ireny Kwintowej, Jeana de La Fontaine’a, Stanisława Lema, Józefa Ligęzy, Anny Lorek, Krzysztofa Niemirycza, Wacława Sieroszewskiego, Jana Sztaudyngera, Tadeusza Śliwiaka, Aleksandra Świętochowskiego, Lwa Tołstoja, Oscara Wilde’a.

źródło: Pixabay.com

A oto jeszcze kilka obowiązkowych lektur:

Woźnowski Wacław (wybrał i oprac.), Antologia bajki polskiej, wyd. 2, Wrocław 1983. ISBN 83-04-00794-0 (sygnatury: 150473, 104283, 173456). Także wydanie wcześniejsze

Pozycja z serii „Biblioteka Narodowa”. Wartościowy i obszerny wstęp oraz teksty ponad 140 autorów od średniowiecza do współczesności. Od Wincentego Kadłubka i Biernata z Lublina – po Zbigniewa Herberta.

Michałowska Tamara (przekład i oprac.), Bajarz europejski. 15 bajek, mitów i baśni dla dzieci, Wrocław 2013. ISBN 978-83-7791-150-1 (sygnatura: 177009)

Elegancko wydana książka, zawierająca najbardziej znane bajki, mity i baśnie francuskie, niemieckie, duńskie, greckie, włoskie, rosyjskie, angielskie, nordyckie i polskie. Ilustrowana przez najwybitniejszych światowych grafików - Iwana Bilibina, Eleanor Vere Boyle, Waltera Crane’a, Leonarda Leslie Brooke’a, Williama Wallace’a Denslowa, Richarda André, Franza Jüttnera, Fredericka Richardsona, Lucy Fitch Perkins i innych.

źródło: Pixabay.com

Davidson Susanna, Bajki o zwierzętach, przeł. Katarzyna Rosłan, Warszawa 2009. ISBN 978-83-247-1381-3 (sygnatura: 175935)

Niespełna dwadzieścia egzotycznych, pięknie ilustrowanych bajek - przypowieści o zwierzętach żyjących w różnych częściach świata i na odległych kontynentach. Mamy tu kraby, żaby, króliki, lwy, myszy, małpy, krokodyle, nosorożce, psy, koty, szakale, mrówki, koniki polne, szczury, dziki, guźce, niedźwiedzie i liczne ptaki.

Bajki dla najmłodszych [dokument dźwiękowy], Warszawa 2011 (sygnatura: AV DD CD 28)

Zawartość:
CD 1. Januszewska Hanna, O wróblowym weselu; Bryl Danuta, Najwspanialszy dar; Ejsmond Julian, Baśń o ziemnych ludkach; Łosowski Piotr, Szczęśliwa lokomotywa.
CD 2. Andersen Hans Christian, Słowik (tłum. Stefania Beylin); Januszewska Hanna, O niedźwiedzim tańcu; Kern Ludwik Jerzy, Mądra poduszka; Krüger Maria, Leniwy Tusi; Andersen Hans Christian, Świniopas (tłum. Stefania Beylin).
CD 3. Puszkin Aleksander S., Bajka o rybaku i rybce (tłum. Julian Tuwim); Perrault Charles, Wróżki (oprac. Hanna Januszewska); Leaf Munro, Fernando (oprac. Irena Tuwim); Puszkin Aleksander S., Bajka o popie i jego parobku jołopie (tłum. przekład Julian Tuwim); Łosowski Piotr, O Maciusiu, który marzy, by w pożarnej służyć straży.

źródło: Pixabay.com

 

Balnibarbi, Fantazjana, Lyonesse, Neveryóna, Szmaragdowy Gród…, czyli wakacje i urlopy w fantastycznych krainach - część 4

Szmaragdowy Gród - stolica krainy Oz. Wszystkie budowle i ubiory ludzi są tu zielone (L. Frank Baum, Czarnoksiężnik z Krainy Oz).
 
Szwambrania – wyspa wzniosłej sprawiedliwości i dobrobytu (Lew Kissil, Szwambrania).
 
Śródziemie - kraj śmiertelnych, inteligentnych istot licznych ras. Obejmuje wszystkie krainy Ardy, położone na wschód od Wielkiego Morza i Númenoru (John Ronald Reuel Tolkien, Władca Pierścieni; Hobbit, czyli tam i z powrotem; Silmarillion).

Źródło

Świat Dysku - świat powstały przez zakrzywienie wszystkich krzywych prawdopodobieństwa. Ankh Morpork - najstarsze i największe miasto w Świecie Dysku, zwane przez Gildię Kupców "Grodem Tysiąca Niespodzianek", zamieszkiwane przez wszelkie gatunki żyjących na Dysku istot rozumnych. Leży u ujścia rzeki Ankh, nad Okrągłym Morzem, otoczone równinami Sto, słynącymi z hodowli kapusty (Terry Prattchett, cykl Świat Dysku).
 
Tembreabrezi – magiczna kraina nękana przez potwora ludojada (Ursula Le Guin, Miejsce początku).
 
Terminus - wyeksploatowana planeta na skraju galaktyki, dokąd został zesłany Hari Seldon wraz ze swym zespołem badawczym (Issac Asimov, Fundacja).

Źródło

Terytoria – koszmarna kraina czarów (Stephen King i Peter Straub, Talizman).
 
Tralfamadoria – planeta zamieszkana przez małe, zielone istoty podobne do gumowych przyssawek, porozumiewające się telepatycznie i bardzo przyjazne dla Ziemian (Kurt Vonnegut, Rzeźnia numer pięć, czyli krucjata dziecięca, czyli obowiązkowy taniec ze śmiercią).

Źródło

Trochania – bardzo mały kraj, zaludniony przez kilku mieszkańców, w którym mieszkanie jest przyjemnością (Michael Ende, Kuba Guzik).
 
Utopia (1) – wyspa. Idealne królestwo (Thomas More [Morus], Utopia).

Źródło

Utopia (2) - kraina szczęśliwości. Słabo zaludniona, rzadko zabudowana, zamieszkana przez ludzi o pięknym wyglądzie i zaawansowanych cywilizacyjnie (Herbert George Wells, Ludzie jak bogowie).
 
Videssos – magiczne imperium podobne do historycznego Bizancjum (Harry Norman Turtledove, cykl Videssos).
 
Wyspa Pingwinów - usytuowana w okolicach Bieguna Północnego. Tutaj św. Mael chrzcił ptaki (Anatole France, Wyspa Pingwinów).

Źródło

Wyspa Stąd Nie Widać - z niej przybył do Jasia Kot w Butach (Ewa Szelburg-Zarembina, Królestwo Bajki).
 
Wyspa Żadnej Nadziei - odkryta przez Don-Pedro. Tu został zesłany Król Maciuś Pierwszy (Janusz Korczak, Król Maciuś na wyspie bezludnej).
 
Wyspy Szczęśliwe – tajemnicze lądy, gdzie zawsze jest wiosna, młodość i szczęście. Niektóre unoszą się na wodzie, inne są pod nią ukryte, jeszcze inne – są niewidzialne i pokazują się tylko nielicznym (np. Jan Kochanowski, Tren X; Konstanty Ildefons Gałczyński, Prośba o wyspy szczęśliwe; Tom Deitz, cykl David Sullivan).
 
Xanth – półwysep, przez środek którego przebiega Rozpadlina strzeżona przez smoka. Sąsiaduje z normalnym światem – Mundanią, czyli Przyziemiem (Anthony Piers, cykl Xanth).

Źródło

Ys - zatopione miasto z bretońskich legend (np. Poul William Anderson, Karen Kruse Anderson, cykl Król Ys).
 
Ziemiomorze - świat w którego skład wchodzi archipelag wysp otoczonych Morzem Otwartym, po którym pływa Lud Tratw. Jedną z wysp jest Roke (Wyspa Mędrców), leżąca na południe od wyspy Havnor, na wodach Morza Najgłębszego. Tu mieści się szkoła dla magów. Kargadu – to największa wyspa Archipelagu (Ursula Le Guin, Ziemiomorze).

Źródło

Znikąd-Donikąd – wyspa, na której mieszkają dzielny Arawanili, piękna Ini i tańcząca Dandai (Wanda Markowska, Anna Milska, Baśnie z dalekich wysp i lądów). 
 
Podstawowa bibliografia
Haka-Makowiecka Karolina, Makowiecka Marta, Węgrzecka Małgorzata (aut.); Makowiecki Andrzej Z. (red.), Leksykon fantastyki. Postacie, miejsca, rekwizyty, zjawiska, Warszawa 2009. ISBN 978-83-7495-672-7 (sygnatury: 175915, cz XLVII-3/45).
Sapkowski Andrzej, Rękopis znaleziony w smoczej jaskini. Kompendium wiedzy o literaturze fantasy, Warszawa 2001. ISBN 83-7054-147-X (sygnatura: cz XLVII-3/47).
Tylicka Barbara, Szczęśliwe wyspy i Nibylandie, "Guliwer" 1999, nr 6, s. 4-8 (czytelnia).
Zgorzelski Andrzej, Fantastyka, utopia, science fiction. Ze studiów nad rozwojem gatunków, Warszawa 1980. ISBN 83-01-01558-6 (sygnatury: 90459-60).
Żytkiewicz Dorota, Gdzie podziałaś się, wyspo, czyli o utopii i antyutopii, "Polonistyka" 2004, nr 9, s. 35-37 (czytelnia).

Balnibarbi, Fantazjana, Lyonesse, Neveryóna, Szmaragdowy Gród…, czyli wakacje i urlopy w fantastycznych krainach - część 3

Midkemia i Kelewan - światy połączone ze sobą magicznymi szczelinami (Raymond E. Feist, Opowieść o Wojnie Światów; Opowieść o Wojnie z Wężowym Ludem).

Mordor (Czarny Kraj, Kraina Cienia) – dzika, pustynna ziemia, usytuowana na południowym wschodzie Śródziemia (John Ronald Reuel Tolkien, Władca Pierścieni).

Źródło

Moria (Czarna Otchłań) – podziemne królestwo krasnoludów. Znajduje się w we wnętrzu Gór Mglistych, na zachodzie Śródziemia (John Ronald Reuel Tolkien, Władca Pierścieni).

Muriah (myoo-RY-uh) – główne miasto ludu Tanu (Julian May, Saga Pliocenowego Wygnania). 

Narnia – nieduża kraina, gęsto porośnięta lasem. Stworzona przez jej władcę, Aslana. Tworzy ją kilka krajów, m.in. Archenlandia, Harfang i Kalormen. Mieszkają w niej niezwykłe, fantastyczne stworzenia i zwierzęta (Clive Staples Lewis: Opowieści z Narnii: Lew, czarownica i stara szafa).

Nehwon - kraj, którego nazwa jest odwróceniem „no when”. Lankhmar (Miasto Dwakroć Siedmiu Tysięcy Dziesiątków Dymów) - jego główne miasto, w którym panują przemoc i pieniądz, więc nikt nie jest bezpieczny (Fritz Leiber, Saga o Fafhrdzie i Szarym Kocurze).

Źródło

Neveryóna – miasto o złotych ulicach (Samuel R Delany, Neveryóna).

Nibylandia (Neverland, Nigdy-Nigdy) – niezbyt rozległa wyspa, na którą i z której przybywają dzieci.  Każde widzi ją inaczej. Rządzi nią Piotruś Pan (James Matthew Barrie, Przygody Piotrusia Pana).   

Źródło

Nipu - wyspa, na którą trafił Mikołaj Doświadczyński po katastrofie okrętowej (Ignacy Krasicki, Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki).

Númenor (Elenna) - wyspa w kształcie pięcioramiennej gwiazdy, położona na zachód od Śródziemia (John Ronald Reuel Tolkien, Władca Pierścieni).

Źródło

Okolica nad Strumieniem – miejsce pełne chryzantem, między lasem, polami i Wielkim Miastem (Maciej Wojtyszko, Trzynaste piórko Eufemii).

Omfalos – wyspa, na której istnieją m.in. kraina Om oraz Kraina Kamienioludków (Marta Tomaszewska, Podróż do krainy Om).

Osten Ard - spokojna kraina, do której wkraczają ciemne moce, a która może zostać ocalona przez przedstawicieli Ligi Pergaminu (Tad Williams, Pamięć; Smutek; Cierń).

Źródło

Paflagonia – państwo będące we władaniu uzurpatora Walorozo (William Makepeace Thackeray, Pierścień i róża).

Państwo Słońca - idealne państwo położone na rozległym wzgórzu Cejlonu (Tomasso Campanella, Państwo Słońca).

Źródło

Państwo Snu - założone w dalekiej Azji przez Klausa Patera. Tutaj mogą znaleźć przystań wszyscy niezadowoleni z nowoczesnej kultury. Wielkim miastem  jest tu Perła, składająca się ze starych budynków, przeznaczonych do rozbiórki w Europie, a tu na nowo składanych. Ostatecznie poddane zagładzie (Alfred Kubin, Po tamtej stronie).

Planeta zielonych widm – planeta, na której przymusowo ląduje wyeksploatowany statek kosmiczny „Sol”, a załoga znajduje tu wraki innych kosmicznych pojazdów (Zbigniew Prostak, Planeta zielonych widm).

Ptasia Wyspa - królestwo dzikich gęsi, do którego przybył Żeglarz Północy w poszukiwaniu uwięzionej córki (O Żeglarzu Północy i Gunnarze z Wydm, który został królem, baśń islandzka).

R'lyeh - miasto zbudowane w czasach, gdy na Ziemi nie było jeszcze ludzi. Zbudowane z monumentalnych kamiennych bloków o niezwykłych kształtach, pokrytych hieroglifami. Obecnie zatopione pod oceanami, ale wynurzy się, gdy nastąpi odpowiednia koniunkcja planet (twórczość Howarda Phillipsa Lovecrafta).

Źródło

Rajska Wyspa - położona za siedmioma morzami, za siedmioma górami (O papudze, żeglarzu, szachu i pięknej Peri z Wyspy Ptaków, baśń kaszmirska).

Riva – kolejne szczęśliwe królestwo, któremu zagraża niebezpieczeństwo (David Eddings, cykl Malloreon).

Shire - malownicza, zielona kraina hobbitów, położona w północno-zachodniej części Śródziemia (John Ronald Reuel Tolkien, Władca Pierścieni).

Źródło

Soror – planeta nawiedzona w 2500 roku przez Ziemian, będąca we władaniu goryli (Pierre Boulle, Planeta małp).

Stare Królestwo - kraina, do której musi dotrzeć Sabriel, córka maga Abhorsena (Garth Nix, Sabriel).

Źródło

 Zakończenie - w piątek, 14 lipca.

Balnibarbi, Fantazjana, Lyonesse, Neveryóna, Szmaragdowy Gród…, czyli wakacje i urlopy w fantastycznych krainach - część 2

Facecja - królestwo sąsiadujące z tym, w którym mieszkała Śpiąca Królewna (Charles Perrault, Śpiąca Królewna i inne nawiązania).

Źródło

Fantazjana - czarodziejski świat rządzony przez Dziecięcą Cesarzową. Składa się z wielu krain, np. Nawiedzonego Miasta czy Dziwoboru (Michael Ende, Niekończąca się historia od A do Z).

Fionavar - kraina, do której czarodziej przeniósł pięcioro studentów z Toronto i w której muszą podjąć walkę ze Złem (Guy Gavriel Kay, Fionavarski gobelin).

Gondor (Kamienny Kraj) – Królestwo Południowe Dunedaidów, założone po upadku Númenoru na ziemiach Śródziemia (John Ronald Reuel Tolkien, Władca Pierścieni).

Źródło

Gont – wyspa znajdująca się w północno-wschodniej części Archipelagu (Ursula Le Guin, Ziemiomorze).

Gramarye - planeta zamieszkana przez osoby rodem ze średniowiecza (np. czarownice) i mityczne stwory (Christopher Stasheff, Warlock).

Hogsmeade - wioska położona w Szkocji, blisko Hogwartu, którą zamieszkują wyłącznie czarodzieje (Joanne K. Rowling, cykl o Harrym Potterze).

Źródło

Karamoro – miasto, w którym zgodę na pozostanie obcego wyrażały dziwne gołębie, mające skrzydła z góry czarne, a z dołu białe (Jan Drzeżdżon, Karamoro).

Kraina Deszczowców - tu ma przebywać uprowadzony biolog, Baltazar Gąbka. Na szlaku do niej prowadzącym leżą: Kraina Psiogłowców, Słonecja, Kraj Gburowatego Hipopotama (Stanisław Pagaczewski, Porwanie Baltazara Gąbki).

Kraina Manczkinów - miejsce pobytu Doroty po przeniesieniu jej domu przez huragan. Zamieszkana przez ludzi w okrągłych kapeluszach z dzwoneczkami (L. Frank Baum, Czarnoksiężnik z Krainy Oz).

Źródło

Kraina Marzeń – tutaj ludzie stają się postaciami, które odtwarzali w grach (Pamela Dean, Hidden Land).

Kraina Patalonków – leśna osada, w której panuje król Sinobrody (Jan Drzeżdżon, Kraina Patalonków).

Kraina Trzech Krzywych Cytryn - usytuowana tam, gdzie wschodzi Słońce. Strzeżona przez wróżkę, nie wpuszczającą tu istot żywych. Na każdym cytrynowym drzewie rośnie tu jeden owoc, dający - odpowiednio - młodość, piękność i szczęście (Za siedmioma morzami, za siedmioma wyspami, baśń maltańska).

Kraina Zabawek – miejsce bez szkół, nauczycieli i książek, w którym trwa nieustanna zabawa. Zaludnione wyłącznie przez chłopców, którzy - prędzej czy później - zamieniają się tu w osły (Carlo Collodi, Pinokio).

Dodaj napis

Królestwo Bajki - można do niego zajrzeć przez czarodziejskie różowe szkiełko, by później widzieć je także bez tego narzędzia (Ewa Szelburg-Zarembina, Królestwo Bajki).

Królestwo Lalek – piękne miejsce, w którym znajdują się m.in. takie miejscowości, jak Piernikowo, Smakołyki, Cukierkowo. Usytuowane za drzwiami zamkniętej szafy (Ernst Theodor Amadeus Hoffmann, Dziadek do Orzechów).

Źródło

Krymtataria – państwo rządzone przez uzurpatora Padellę, który pokonał prawowitego króla Kalafiore (William Makepeace Thackeray, Pierścień i róża).

Księgogród - "miasto książek", w którym znajdują się bardzo liczne księgarnie, wydawnictwa, drukarnie i antykwariaty (Walter Moers, Miasto Śniących Książek).

Źródło

Ktosiowo – miasteczko położone w górach, między najwyższymi szczytami Gór Pontusowych. Tutejsi mieszkańcy najbardziej lubią Święta Bożego Narodzenia, których obchody jednak sprowadzają do manii obdarowywania prezentami (Theodor S. Geisl, pseud. Dr Seussa, Grinch: świąt nie będzie).  Bardziej znane z filmu Rona Howarda.

Lailonia - królestwo, którego nie sposób odszukać na żadnej mapie czy globusie, ale materialnym dowód jego istnienia jest list wysłany przez jednego z mieszkańców. Niektóre miasta: Lipoli, Batum, Ruru. Graniczące królestwo - Gorgola (Leszek Kołakowski, 13 bajek z królestwa Lailonii, dla dużych i małych).

Landover – królestwo, którego koronę nieopatrznie kupuje Ben Holiday, narażając się tym samym na poważne kłopoty (Terry Brooks, Magiczne królestwo).

Źródło

Laputa - latająca wyspa. Królestwo muzyków i matematyków (Jonathan Swift, Podróże Gullivera).

Latarniane Pustkowie - jedno z pierwszych miejsc, które powstało w Narnii. Zlokalizowane na jej zachodnich granicach (Clive Staples Lewis, cykl Opowieści z Narnii).

Źródło

Lilliputu – kraina zamieszkana przez miniaturowe ludziki (Jonathan Swift, Podróże Gullivera).

Lusitania – planeta. Po akceptacji Gwiezdnego Kongresu, zasiedlona przez mieszkańców przeludnionej planety Baia. Zamieszkana przez inteligentną rasę Prosiaczków (Orson Scott Card, cykl o Enderze: Mówca Umarłych).

Lyonesse - kraina z legend arturiańskich, granicząca z Kornwalią (Jack Vance, Lyonesse).

Źródło

Macondo - miasto powstałe z osady założonej wśród bagien przez przodków rodu Buendia (Gabriel Garcia Márquez, Dzień po sobocie, Sto lat samotności).

Majipoor – planeta o ogromnych rozmiarach, zamieszkana przez wiele ras, w tym także potomków Ziemian (Robert Silverberg, Kroniki Majipooru).

Melniboné – wyspa. Czarodziejskie królestwo, będące we władaniu Elrica. Jego głównym miastem jest Śniące Miasto (Imrryn). Kraj zniszczony przez najeźdźców z Młodych Królestw (powieści i opowiadania Michaela Moorcocka).

Źródło

 Ciąg dalszy - za tydzień, czyli 10 lipca. W najbliższy piątek - pozycja z cyklu Książki (nie)zapomniane.

Balnibarbi, Fantazjana, Lyonesse, Neveryóna, Szmaragdowy Gród…, czyli wakacje i urlopy w fantastycznych krainach - część 1

Gdzie udać się w czasie wolnym? Proponujemy: do fantastycznych (dosłownie!) krain. Zapewne każdy słyszał o Utopii, Państwie Słońca, Śródziemiu, Ziemiomorzu... Fantastyka to science-fiction, fantasy, baśń, bajka... A ponieważ mamy porę wakacyjno-urlopową, rozpoczynamy cykl prezentujący – w formie podręcznego słownika - niektóre fantastyczne krainy (literackie, bo w filmie byłoby ich jeszcze więcej!). Możemy się tam bez trudu wybrać. W wyobraźni. Bez pośrednictwa biur turystycznych, ale z pomocą biblioteki czy księgarni. Wybierzemy się więc do najwspanialszych i do najstraszniejszych zakątków wyimaginowanych światów. W głąb Ziemi i poza najdalsze galaktyki. Z niektórych pewnie nie chcielibyśmy przez jakiś czas powrócić, a inne wolelibyśmy opuścić jak najprędzej. Może zainspirują do lektury czy zabawy. Życzymy niezapomnianych wojaży!

Amber – jedyny prawdziwy świat (cykl powieści Rogera Zelaznego).

Źródło

Argoland - kraina przyszłości. Ogromna aglomeracja otoczona wielkimi obszarami terenów uprawnych i farm hodowlanych. (Janusz A. Zajdel, Limes inferior).

Atlantyda - wielka, piękna wyspa, usytuowana w pobliżu Słupów Herkulesa (Cieśniny Gibraltarskiej), zamieszkiwana przez ludzi o bardzo wysokim poziomie rozwoju cywilizacyjnego. Pełna dzikich i oswojonych zwierząt, zasobna w bujną roślinność i bogactwa mineralne. Zniszczona przez następujące po sobie trzęsienia ziemi i pochłonięta przez morze. (Mitologia grecka, Platon, Timaios, Kritias). Liczne literackie nawiązania, np. Francis Bacon (Nowa Atlantyda), Robert E. Howard (Kull: Banita z Atlantydy), Arthur Conan Doyle (Głębina Maracot i inne opowiadania), Pierre Benoit (Atlantyda), Margit Sandemo (Saga o Ludziach Lodu), Andy McDermott (Łowcy Atlantydy), Mór Jokai (Atlantyda. Historia zaginionej Oceanii), Gerhart Hauptmann (Atlantyda), Jules Verne (20 000 mil podmorskiej żeglugi), Maciej Kuczyński (Atlantyda, wyspa ognia), John Ronald Reuel Tolkien (Władca Pierścieni - Númeror to "kopia" wyspy z dialogów Platona), Andreas Wilhelm (Projekt: Atlantyda), Józef Ratajczak (Przeprowadzka na Atlantydę. Wiersze wybrane), Wisława Szymborska (wiersz Atlantyda). Motyw obecny także w filmach oraz grach komputerowych.

Źródło

Auspicje – miejsce w pobliżu Krakowa, w którym spotykają się uczeni, by myśleć (Maciej Wojtyszko, Bromba i inni).

Avalon – wyspa otoczona malowniczym jeziorem, na której trwa wieczna wiosna, nie wieje wiatr i nie pada śnieg. Tutaj przybył śmiertelnie ranny król Artur po bitwie z Modredem. Tutaj także - być może - został ukryty Święty Graal. Inne nazwy: Wyspa Jabłek (Jabłoni), Ziemia Kobiet (Mitologia celtycka, legendy arturiańskie, Marion Zimmer Bradley, Mgły Avalonu).

Źródło

Balnibarbi - wyspa, na której przeprowadza się wiele bezcelowych eksperymentów (Jonathan Swift, Podróże Gullivera).

Baśniobór – kraina będąca azylem dla wielu czarodziejskich istot – czarownic, trolli, wróżek i innych (Brandon Mull, Baśniobór).

Beklan – Imperium. Kraina będąca we władaniu olbrzymiego niedźwiedzia (Richard Adams, Shardik).

Źródło

Bergamuty – archipelag zamieszkany przez „nietypowo” zachowujące się zwierzęta (Jan Brzechwa, Na wyspach Bergamutach). 

Bezmiar – wielka góra o kształcie kopuły, wewnątrz której znajduje się mnogość jaskiń i tuneli. Królestwo okrutnych kotów, którymi włada Grizraz Pożeracz Serc (Tad Williams, Pieśń Łowcy).

Blefuscu - kraina sąsiadująca z Liliputu, ale skłócona z nią (Jonathan Swift, Podróże Gullivera).

Źródło

Bombonia - kraj, w którym mieszkał książę pozbawiony umiejętności uśmiechu (Kazimiera Iłłakowiczówna, Bajeczna opowieść o królewiczu La-fi-czaniu, o żołnierzu Soju i o dziewczynce Kio).

Brobdingnag - kraina olbrzymów, usytuowana na półwyspie w pobliżu Ameryki (Jonathan Swift, Podróże Gullivera).

Brokilon - leśne królestwo driad i rusałek, ze stolicą w Duén Canell (Miejscu Dębu). Inna nazwa: Las Śmierci. Miejsce, w którym zachowały się niezwykłe okazy flory i fauny. Na potencjalnych przybyszów czeka tu wiele niebezpieczeństw, toteż najczęściej wolą nie zapuszczać się w te strony. (Andrzej Sapkowski, saga o Wiedźminie Geralcie).

Źródło

Cymeria - kraina usytuowana na północ od dzisiejszej Wielkiej Brytanii. Otoczona przez wysokie góry, posiada surowy klimat i słabe zaludnienie. Zamieszkują tu barbarzyńcy. Ojczyzna Conana (Robert E. Howard, Conan Barbarzyńca i inne książki z cyklu).

Diuna - pustynna planeta Arrakis, zamieszkana przez Fremenów i nieliczne gatunki zwierząt (Frank Herbert, seria Kroniki Diuny).

Źródło

Eden - planeta, na której pomyłkowo rozbija się rakieta z kosmonautami (Stanisław Lem, Eden).

Eldwold - kraj, z którym podejmuje wojnę legion zapomnianych magicznych bestii o nadludzkiej mocy (Patricia Ann McKillip, Zapomniane bestie z Eldu).

Elenia - królestwo. Stąd wywodzi się Sparhawk, rycerz zakonu Pandionu (David Eddings, Elenium; Tamuli).

Źródło

Estcarp – jedna z krain Świata Czarownic (Andre Norton, Świat Czarownic).

Ciąg dalszy - w poniedziałek, 3 lipca.

Kącik Maturzysty - 41.Lektury z gwiazdką. Ignacy Krasicki, Bajki

Gatunek. Bajka. Dydaktyzm, alegoria, morał, uniwersalizm (np. ośmieszanie jakiejś wady w ogóle, a nie u konkretnej osoby, w określonym czasie historycznym). Najczęściej – utwór wierszowany. Pokrewieństwa z fraszką (mały rozmiar, prosty język, komentarz – odpowiednik bajkowego morału) i z epigramatem (zwięzłość). Cechy gatunku i jego odmiany zob. więcej TUTAJ (Aneks).

Bajka to miniatura literacka a zarazem traktat moralny i prosta nauka w jednej formie. Gatunek ten wymaga znajomości „warsztatu poetyckiego”, zaś od czytelnika oczekuje umiejętności przeprowadzania analogii i odszyfrowania ukrytych znaczeń. Nie jest to wielki wysiłek, bo kompozycja i zestawienie postaci są nadzwyczaj przejrzyste. Wśród innych gatunków dydaktycznych bajka wyróżnia się swą miniaturową postacią, kondensacją treści, precyzją  sformułowań i maksymalną ekonomią języka – w małej formie mieści ogromny ładunek semantyczny. (Danuta Polańczyk)

Główni twórcy. W starożytności - Ezop (postać półlegendarna), Babrios, Fedrus. Renesans: Biernat z Lublina, Erazm z Rotterdamu. Twórca bajki nowożytnej („narracyjnej”) – La Fontaine. Ważna rola w oświeceniu – Stanisław Trembecki, Adam Naruszewicz.

Źródło

Bajki Krasickiego. Chronologia i budowa. Stylistyka i wersyfikacja. Powstawały w ciągu kilku lat. Wydano je w dwóch zbiorach: Bajki i przypowieści (1779), Bajki nowe (pośmiertnie, 1802). Oryginalność tekstów jest ograniczona. Są to raczej nowe opracowania gotowych wzorów z różnych źródeł, w dużej mierze z bajki wschodniej. Postaci są charakteryzowane szkicowo, głównie przy pomocy jednego lub dwóch przymiotników, a najczęściej pośrednio (przez czyny i słowa), ale czasem nabierają cech indywidualnych (klasyczna bajka – przeciwnie - tworzyła postaci typowe). Sytuacje zarysowane są w ten sam sposób. Tak uwydatnia się morał (zamykający lub otwierający tekst). Dominantę kompozycyjną stanowi kontrast – zestawienie w ramach jednego tekstu dwóch przeciwstawnych postaw (np. Malarze, Ptaszki w klatce, Jagnię i wilcy, Szczur i kot; Mądry i głupi), pokazywanych paralelnie (por. klasycystyczna symetria). Czasem bohaterami są przedmioty czy zjawiska przyrody (np. Wino i woda, Potok i rzeka, Bryła lodu i kryształ). Ekonomia środków stylistycznych. Dominacja epitetów i porównań. Bywają antytezy, przerzutnie i inwersje. Swoboda wersyfikacyjna, ale z przewagą trzynastozgłoskowca rymowanego parzyście. Najczęstsze – teksty składające się z czterech do ośmiu wersów.

Bohaterowie. Tematyka.
- Świat jako „dżungla”. Dlatego bohaterami są często zwierzęta, będące nośnikami ludzkich cech. Słaby nigdy nie ma racji. Jego bronią jest więc pochlebstwo lub chytrość (stąd częsta postać lisa w świecie drapieżników, który wyzbywa się ludzkich uczuć, np. Jagnię i wilcy, Dobroczynność). Czasem jednak zdrada i działanie na szkodę innych zostają ukarane (Czapla, ryby i rak).
- Względność wartości i brak bezpieczeństwa w świecie rządzonym przez tyranów (Lew i zwierzęta; Jagnię i wilcy).
- Bierność postaci godzących się na świat zastany; ich przekonanie o bezsensowności buntu oporu (Lew pokorny).
- Umiar jako najczęściej postulowana postawa, nierzadko jednak prowadząca do rezygnacji z ambicji  (Ojciec łakomy, syn rozrzutny; Żółw i mysz; Groch przy drodze).
- Pycha, próżność, megalomania (Szczur i kot; Kruk i lis; Mysz i kot).
- Przeciwstawienie „młodości” i „starości” (Syn i Ojciec; Ptaszki w klatce).
- Satyra na wady „współczesne” (co może być skutkiem tego, że te określone bajki były pisane równolegle z Satyrami), np. podwójna moralność (Dewotka; Hipokryt; Malarze), „niemodne małżeństwo” (Małżeństwo – jako „uzupełnienie” satyry Żona modna), pijaństwo (Pijak – jako analogia do satyry Pijaństwo).
- Szczególna niechęć do doktorów, mogących raczej zaszkodzić niż uleczyć (Doktor; Doktor i zdrowie).
- Potępienie dla panegiryku, gatunku wątpliwego pod względem i moralnym, i artystycznym (Prawda, satyryk i panegirysta).
- Autotematyzm (bajka o bajce – Wstęp do bajek).
- W zestawieniu ludzi ze zwierzętami, ludzie są istotami „gorszymi” (głupszymi) od zwierząt (Pan i pies; Owieczka i pasterz).
- Utwory, które próbowano odczytać przez pryzmat aktualnej sytuacji politycznej kraju (Ptaszki w klatce; Sąsiedztwo).

Można bez przesady powiedzieć, że niemal wszystkie główne problemy, jakie poruszał (…) w innych swoich dziełach, w jakiejś, może często tylko szkicowej formie, pojawiają się także w jego bajkach. Ta niezwykła wielowątkowość zbioru zawsze przykuwała uwagę badaczy. (Jacek Sokolski).

Źródło

Bibliografia (wybór, wszystkie pozycje dostępne w PBW)
Abramowska Janina, Bajki i przypowieści Krasickiego czyli krytyka sztuki sądzenia, „Pamiętnik Literacki” 1972, z. 1, s. 3-47.
Doktór Roman, Poeta uśmiechnięty. O wyobraźni komicznej Ignacego Krasickiego, Wrocław 1992. ISBN 83-04-03986-9.
Goliński Zbigniew, Wstęp, w: Krasicki Ignacy, Pisma poetyckie, [t. 1], Warszawa, 1976.
Michałek Barbara, Opracowania lektur i wierszy [bibliografia, online] - http://katowice.pbw.katowice.pl/ib/oprac_lektur_i_wierszy.pdf
Polańczyk Danuta (oprac.), Utwory wierszem Ignacego Krasickiego, Lublin 2004. ISBN 83-86581-40-9.
Sokolski Jacek, Wstęp i komentarz, w: Krasicki Ignacy, Bajki, Wrocław 1989, s. 3-19 (i wydania następne).