"Każdy koniec jest początkiem czegoś nowego’ mawiał Seneka. Na Śląsku niedawno mieliśmy koniec I semestru. Koniec i początek były tematem małego testu wiedzy (TUTAJ, TUTAJ). Dziś dotkniemy motywu końca w literaturze.
Koniec to na przykład…
… Zakończenie roku szkolnego, np. "Jacek, Wacek i Pankracek" Miry Jaworczakowej.
… Zakończenie okresu wypoczynku, urlopu, wakacji, np. "Czas życia i czas śmierci" i „Na Zachodzie bez zmian” Ericha Marii Remarque’a („Co to jest urlop? (…) jest w nim domieszka pożegnania”), „Koniec wakacji” Janusza Domagalika.
… Koniec sztuki teatralnej - opuszczenie kurtyny, np. "Dwa teatry" Jerzego Szaniawskiego (chociaż - jak mówi Dyrektor Drugi: "Nie wszystko się kończy po zapuszczeniu kurtyny"), "Sześć postaci w poszukiwaniu autora" Luigiego Pirandella (TUTAJ).
… Epilog (w utworze literackim), np. „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza (TUTAJ), „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza.
… Meta, cel (w sporcie), np. „Samotność długodystansowca” Alana Sillitoe’a (TUTAJ), „Laur olimpijski” (tom wierszy) Kazimierza Wierzyńskiego.
… Cel (kres) podróży, ostatnia stacja, np. "Demon ruchu" i "Ultima Thule" Stefana Grabińskiego (TUTAJ).
… Schyłek dnia, np. biblijna droga do Emaus („ma się ku wieczorowi i dzień się już nachylił”, Łk 24,29), "Zmierzch długiego dnia" Eugene O'Neilla, "Dopóki starczy światła" Agathy Christie, "Wysokie drzewa" Leopolda Staffa.
… Koniec stulecia, epoki, odcinka czasu historycznego, np. "Koniec wieku XIX" Kazimierza Przerwy-Tetmajera, „Portret końca wieku” Zbigniewa Herberta, "Koniec świata szwoleżerów" Mariana Brandysa.
… Zamknięcie etapu w życiu jednostki, np. "Ania z Avonlea" Lucy Maud Montgomery ("Rozdział życia podlotka został zamknięty niewidzialną ręką. Zaczynało się życie kobiety z całym swym urokiem i tajemniczością, ze wszystkimi smutkami i radościami", tł. R Bernsteinowa).
… Krańcowy minimalizm (egzystencjalny, bytowy, przestrzenny, …), np. "Końcówka" Samuela Becketta.
… Schyłek życia, np. "Początek bajki" Leopolda Staffa ("wieczór przyjść musi")… Śmierć, np. "Zakończeniem jest śmierć" (Death comes as the end) Agathy Christie.
… Wypalenie się uczuć, pragnień, np. „Niepotrzebny nam ten smutek”, „Parasol nie chroni od łez”, „Samba na rozstanie”, „Tak będzie lepiej” Jonasza Kofty (TUTAJ).
… Pustka, pustkowie, także przenośnie, np. "Ziemia jałowa" Thomasa Stearnsa Eliota (TUTAJ).
… Ludzki los (w uogólnieniu), związany z przemijaniem, pożegnaniami i utratą, np. „Kochać i tracić” Leopolda Staffa.
… Katastrofa, zagłada… Wywołana ingerencją Boga, np. "Biblia" (Sodoma i Gomora, Rdz 19,1-29), ... wywołana przez siły natury, np. "Ostatnie dni Pompejów" Edwarda George’a Bulwer-Lyttona (TUTAJ), zob. też żywioły (TUTAJ), zatopienie kontynentu w "Atlantydzie wyspie ognia" Macieja Kuczyńskiego, ... będąca wynikiem skażenia atomowego, np. "Ostatni brzeg" Nevila Shute'a (TUTAJ), ... spowodowana wojną, przynosząca upadek wartości, regres cywilizacyjny, np. "Koniec naszego świata" Tadeusza Hołuja i twórczość obozowa innych pisarzy i poetów tzw. apokalipsy spełnionej (Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Wacława Bojarskiego, Tadeusza Borowskiego, Tadeusza Gajcego, Zdzisława Stroińskiego, Andrzeja Trzebińskiego), ... zagłada przeczuwana w twórczości katastrofistów, np. Józefa Czechowicza, "Żagarystów", "Młyny. Sonata nieludzka" Władysława Sebyły (TUTAJ), ... na kosmiczną skalę, np. rozpad galaktyki w "Domu na granicy światów" Wiliama Hope'a Hodgsona (TUTAJ) … Czasy ostateczne, koniec czasów, Sąd Ostateczny, np. "Biblia" (Księga Malachiasza", Ml 2-3; "Apokalipsa św. Jana"), "Przeraźliwe echo trąby ostatecznej (…)" Klemensa Bolesławiusza, "Hymn do Madonny Apokalipsy" Romana Brandstaettera, "Piosenka o końcu świata" Czesława Miłosza. Zob. też TUTAJ.
… Przenośnie - pożegnanie, zamknięcie ostatniej sprawy, np. dokonanie aktu swoistej zemsty, rozumianej przez zabójcę jako wymierzenie sprawiedliwości w "I nie było już nikogo" Agathy Christie i "Kurtyna" tej autorki, w której po raz ostatni pojawia się detektyw Herkules Poirot.
Dlaczego podejmujemy dzisiaj ten temat? Dlatego, że pisząca tekst będzie z Wami, drodzy Czytelnicy, do końca lutego. 27 lutego ukaże się jej ostatni post. A może jednak nie ostatni? Pożyjemy, zobaczymy. :)
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz