Dzisiaj dokończymy cykl, bo… co za dużo, to niezdrowo.
Siergiej Jesienin
- Teodor Bujnicki, Jesienin
- Jacek Kaczmarski, Samobójstwo Jesienina
Osip Mandelsztam
- Jacek Kaczmarski, Zmartwychwstanie Mandelsztama
Artur Rimbaud
- Jarosław Iwaszkiewicz, Modlitwa do Artura Rimbaud
- Jonasz Kofta, Rimbaud, Aniele Stróżu mój
"(…) nie ma w nas Arturze
Wiary że wzbogacimy świat
Nie przez łatanie dziury w rurze
Ale przez wyobraźni ład
Za dobrze wiemy co nas czeka
Kanalizacja to nie rzeka (…)
Rimbaud aniele Stróżu mój
Gdy pospolitość najwyższą cnotą
Normalność za munduru krój
Ty cieniem złotym przy mnie stój"
Safona
- Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Róże dla Safony
William Shakespeare
- Jorge Luis Borges, Everything and Nothing
- Stanisław Barańczak, Biografioły
- Konstanty Ildefons Gałczyński, Szekspir i chryzantemy
- Mieczysław Jastrun, Château de Chillon; Deszcz i Szekspir
- Kazimierz Wierzyński, Burza
"Nie gubcie tego świata,
Szkoda Szekspira,
Włoch i hiszpańskich piaskowców.
W rozbitych katedrach niedziela
Jest krzykiem świerszczy,
Nic więcej.
Pytałem Ariela:
Różdżka Prospera, powiedział,
Nie kwitnie wśród dzikich jałowców
I cmentarnych pajęczyn."
Hamlet, Makbet, Romeo i Julia w literaturze – zob. TUTAJ, Romeo i Julia także TUTAJ.
Jonathan Swift
- Ernest Bryll, Do Jonatana Swifta
"O, obiektywny aż do kości
Tyś, skrobiąc słowa swe z rozwagą
Stworzył człowieczej wyniosłości
Olbrzymów kraju Brobdingnagu
I ludzkość nagle tak skarlała
Po wielkiej pięści chmurą ciemną
Jej mądrość cała, honor, chwała
Krzykiem Jahusa w noc jesienną (…)
Co będzie dalej - Przenikliwy
Którego mądrość zachwyt budzi
Wśród karłów, ludzi i nadludzi?...
Czy można odkryć ląd szczęśliwy?
Czy można skończyć wędrowanie
Po cierpkim, chwiejnym oceanie?... "
- Jacek Kaczmarski, Podróże Guliwera. Brobdingnag; Podróże Guliwera. Houyhnhnm; Podróże Guliwera. Laputa; Podróże Guliwera. Liliput
- Czesław Miłosz, Do Jonathana Swifta
Lew Tołstoj
- Zbigniew Herbert, Śmierć Lwa
- Gustaw Herling-Grudziński, Wariacje na temat Wielkiej Ucieczki
- Jarosław Iwaszkiewicz, Pasje błędomierskie
- Mieczysław Jastrun, Ucieczka Lwa Tołstoja
- Bolesław Leśmian, Wielki starzec
- Tadeusz Różewicz, Appendix; Tołstoj; Z kroniki życia Lwa Tołstoja
- Adolf Rudnicki, Ucieczka z Jasnej Polany
- Leopold Staff, Tołstoj
- Władysław Lech Terlecki, Cień karła, cień olbrzyma
Wergiliusz
- Mieczysław Jastrun, Śmierć Wergiliusza.
poniedziałek, 7 listopada 2022
Pisarze (piszą) o pisarzach – cz. 4
poniedziałek, 31 października 2022
Pisarze (piszą) o pisarzach – cz. 3
W dalszym ciągu cyklu przedstawiamy portrety pisarzy, tym razem - zagranicznych.
Hans Christian Andersen
- Wanda Chotomska, Dzień dobry, panie Andersenie
"Było brzydkie kaczątko,
najsmutniejsze z kaczątek,
zahukane, malutkie i słabe.
Dokuczali mu wszyscy
i nikt o tym nie wiedział,
że z kaczątka narodzi się łabędź. "
- Konstanty Ildefons Gałczyński, Śmierć Andersena
- Tadeusz Różewicz, Żebraczka z Odensee
- Jan Twardowski, Powrót Andersena
Samuel Beckett
- Tadeusz Różewicz, Miłość do popiołów, z tomu Niepokój
"szkoda że się nigdy nie
spotkamy
bo go uwielbiam
za to że oddycha tak spokojnie
w oczekiwaniu na koniec świata"
George Gordon Byron
- Jarosław Iwaszkiewicz, Śmierć lorda Byrona
Albert Camus
- Ernest Bryll, Albertowi Camus
- Kazimierz Wierzyński, Z myślą o Albercie Camus
Miguel de Cervantes y Saavedra
- Jorge Luis Borges, Przypowieść o Cervantesie i Don Kichocie
- Jacek Kaczmarski, Cervantes; Teza Don Kichota; Teza Sancho Pansy
"Tęsknotą w moim ciemnym domu
Miecz zardzewiały świeci
I niezniszczone lśnią bastiony
Nad równinami śmieci
Po pas w nich brocząc błędny rycerz
Przemierzam drogi chwały
Biją bezładne nawałnice
W moje ułomne ciało"
- Tadeusz Różewicz, Przygoda Don Kiszota z La Manczy
Zob. też TUTAJ.
Joseph Conrad - zob. TUTAJ.
Dante Alighieri
- Roman Brandstaetter, Ugolino
- Tymoteusz Karpowicz, Powieść
- Julian Tuwim, Commedia Divina
- Tadeusz Różewicz, Grób Dantego w Rawennie
Zob. też TUTAJ.
Emily Dickinson
- Kazimierz Wierzyński, Emily Dickinson
Daniel Defoe
- Jacek Kaczmarski, Robinson Cruzoe
John Donne
- Josif Brodski, Wielka Elegia dla Johna Donne’a
"Szlocham nie ja - ty płaczesz, Johnie Donne.
samotny śpisz, a w szafach śpi zastawa,
gdy sypie, sypie śnieg na śpiący dom,
gdy sypie stamtąd śnieg, a noc nastała. (…)
Śpij, Johnie Donne. Śpij. Kaftan pełen dziur.
Zwisa ponuro. Nie trap się w tej mierze.
Śpij. Tylko patrzeć, wyjrzy gwiazda z chmur,
co z dawien dawna świata twego strzeże."
Friedrich Hölderlin
- Mieczysław Jastrun, Hölderlin
Homer
- Mieczysław Jastrun, Czytanie Homera
- Jacek Kaczmarski, Powtórka z Odysei
"Los Odysa dróg nie skraca
Ciąży w rękach pióro wiosła
Trzeba mieć do czego wracać
Czego trzymać się, by sprostać
Trzeba jeszcze mieć w co wierzyć
By się z własną pieśnią zmierzyć
Trzeba jeszcze mieć w co wierzyć"
- Leopold Staff, Quendoque bonus dormitat Homerus
Dokończenie - 7 listopada.
poniedziałek, 24 października 2022
Pisarze (piszą) o pisarzach – cz. 2
Dzisiaj zaprezentujemy ciąg dalszy literackich portretów pisarzy.
Jan Polkowski
- Marcin Świetlicki, Dla Jana Polkowskiego
Bolesław Prus
- Jacek Kaczmarski, Lalka, czyli polski pozytywizm
- Olga Tokarczuk, Lalka i perła
Mikołaj Rej
- Jacek Kaczmarski, Pana-Rejowe gadanie
Tadeusz Różewicz
- Czesław Miłosz, Do Tadeusza Różewicza, poety
"Zgodne w radości są wszystkie instrumenty
Kiedy poeta wchodzi w ogród ziemi.
Czterysta rzek błękitnych pracowało
Na jego narodziny i jedwabnik
Dla niego snuł błyszczące swoje gniazda.
Korsarskie skrzydło muchy, pysk motyla
Uformowały się z myślą o nim
I wielopiętrowy gmach łubinu
Jemu rozjaśniał noc na skraju pola.
Więc się radują wszystkie instrumenty
Zamknięte w pudłach i dzbanach zieleni
Czekając aby dotknął i aby zabrzmiały. (…)"
Henryk Sienkiewicz
- Jacek Kaczmarski, Pan Kmicic; Pan Podbipięta; Pan Wołodyjowski
Leopold Staff
- Konstanty Ildefons Gałczyński, Leopold Staff
- Jarosław Iwaszkiewicz, Dla Leopolda Staffa; W setną rocznicę urodzin Leopolda Staffa
"Skąd ta kwinta w powietrzu? Czy żaby rechocą?
Ale przecież listopad. Śpią na dnie jeziora.
Skądże te dźwięki lecą skaleczone nocą
I coś tak dzwoni jak gitara chora?
Na wodzie leżą liście niby żółte tarcze,
A górą idzie westchnienie jak rzeka.
Wysokie drzewa wznoszą swe ramiona starcze.
Och, Poldziu kryształowy, proszę, nie uciekaj!"
- Tadeusz Różewicz, Lira Leopolda Staffa
- Kazimierz Wierzyński, Do Leopolda Staffa
Jan Twardowski
- Tomasz Jastrun, Lekcja religii z księdzem Twardowskim
Stanisław Ignacy Witkiewicz
- Jacek Kaczmarski, Autoportret Witkacego; Witkacy do kraju wraca
- Czesław Miłosz, St. Ign. Witkiewicz
Ciąg dalszy - 31 października.
poniedziałek, 17 października 2022
Pisarze (piszą) o pisarzach – cz. 1
W marcu przypada Międzynarodowy Dzień Pisarzy. Wydaje się, że mogą świętować częściej, np. w kwietniu, czyli w Dniu Poezji, Dniu Książki i Praw Autorskich, praktycznie – codziennie. Każdy, kto kocha literaturę, doceni także literatów. My uczcimy ich w… październiku i listopadzie, prezentując niektóre teksty, w których literaci piszą o swoich kolegach. Pominiemy dedykacje i motta. O nich też może kiedyś wspomnimy. Pominiemy również utwory praktycznie w całości poświęcone twórcom, np. "Traktat poetycki" czy "Zniewolony umysł" Czesława Miłosza, "Wspólny pokój" Zbigniewa Uniłowskiego. A teraz konkretne przykłady. Ps. Proszę się nie zrażać, że będziemy pisać w czterech odcinkach, w kolejne poniedziałki, bo przedstawione materiały można wykorzystać w wieloraki sposób!
Tadeusz Borowski
- Czesław Miłosz, Na śmierć Tadeusza Borowskiego
"Ludzi ocalić. Dać im niebo czyste
I ład na ziemi. Dać im umysł jasny.
Nad kraj ubogi, nad Wartę i Wisłę
Wznieść łuki świateł i strzec, by nie zgasły.
Ludzi ocalić. I za to marzenie
Jest obrachunek. (…)
Więc gaz otworzył i twarzą do ściany
Odwrócił się i w mroczne wieki minął.
Toczyły śnieżną pianę oceany,
Obłok pod księżyc piór białość rozwinął.
Milcząca trwała gładka ściana Wschodu
I śmiech się zerwał w murach Ciemnogrodu."
Aleksander Fredro
- Tadeusz Hollender, W teatrze Fredry
Konstanty Ildefons Gałczyński
- Tadeusz Różewicz, Na odejście poety
- Leopold Staff, Gałczyński
Zbigniew Herbert
- Roman Bąk, Z nienapisanej elegii dla Zbigniewa Herberta
- Jacek Kaczmarski, Zbigniewowi Herbertowi
Bruno Jasieński
- Jacek Kaczmarski, Epitafium dla Brunona Jasieńskiego
Jan Kochanowski
- Jacek Kaczmarski, Jan Kochanowski
- Bolesław Leśmian, Urszula Kochanowska
- Jerzy Liebert, Na lipę czarnoleską
"Wonna lipa czarnoleska,
Gęsto niebem przetykana,
Pyszna w gwarze i królewska -
Oto lutnia mistrza Jana,
Lira, której miodu siła,
Na trzy wieki Polskę spiła."
- Janina Porazińska, Kto mi dał skrzydła
- Juliusz Słowacki, Beniowski
- Leopold Staff, Lipy
- Julian Tuwim, Rzecz czarnoleska
- Kazimierz Wierzyński, Ballada o poniedziałku
Teofil Lenartowicz
- Cyprian Kamil Norwid, Słowianin. Do Teofila Lenartowicza
- Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Lenartowicz
Bolesław Leśmian
- Jonasz Kofta, Piosenka z Leśmiana
"Przypominałem sobie sny
Takie nieważne takie miłe
I nagle jedna jasna myśl
Że już zatrzymać cię nie sposób
Bo to był los
I tylko los
I nic nie było oprócz losu"
- Kazimierz Wierzyński, Na śmierć Bolesława Leśmiana
Czesław Miłosz
- Konstanty Ildefons Gałczyński, Poemat dla zdrajcy
Maria Pawlikowska-Jasnorzewska
- Julian Tuwim, Do Marii Pawlikowskiej
- Kazimierz Wierzyński, Lilce Pawlikowskiej
Ciąg dalszy - 24 października.
piątek, 28 maja 2021
Rówieśnicy
W 1821 roku urodził się Cyprian Kamil Norwid. Sto lat później – Krzysztof Kamil Baczyński, Stanisław Lem i Tadeusz Różewicz. W bieżącym roku wspominamy ich w szczególny sposób. Trochę dziwnie się czujemy, gdy pomyślimy, że Lem i Baczyński byli rówieśnikami. A jednak. Poszukajmy jeszcze innych rówieśników wspomnianych literatów. Pisarzy, którzy w bieżącym roku pozostaną nieco w cieniu „bohaterów”. Warto czytać także ich dzieła (przedstawiamy tylko wybraną bibliografię podmiotu).
1821
Henri-Frédéric Amiel. Szwajcarski pisarz tworzący w języku francuskim. Autor słynnego Dziennika intymnego, liryków, esejów krytycznoliterackich oraz hymnu francuskojęzycznej Szwajcarii. Nie mamy w zbiorach jego dzieł.
Charles Baudelaire. Francuski poeta parnasista, prekursor symbolizmu. Jego twórczość to w dużej mierze bunt przeciw tradycji i moralności.
W PBW: Kwiaty zła (sygnatury: 55822, 135152, 153195), O sztuce. Szkice krytyczne (cz K XXIX-2/10 b), Paryski splin. Poematy prozą (137791), Rozmaitości estetyczne (175133), Sztuczne raje (134511, ZS 54628), Sztuka romantyczna; Dzienniki poufne (49340).
Fiodor Dostojewski. Jeden z najwybitniejszych pisarzy rosyjskich, który wywarł ogromny wpływ na rozwój prozy psychologicznej. Jego proza w dużej mierze oscyluje wokół największych problemów etycznych.
W PBW: Biedni ludzie (87424, 87621), Biesy (77519, 121787/4, 121554/4, 122181/4), Bracia Karamazow (84258/1-2, 121554/6-1-2, 122181/6-1-2, 121787/6-1-2, cz D IV-5/237-8), Idiota (76788, 121554/3, 121787/3, 122181/3, 151689), Listy (88376), Łagodna/Potulna (53195, 62504, 121554/5, 121787/5, 122181/5), O literaturze i sztuce (73877), O miłości (124274, 125160), Opowieści fantastyczne (87163), Skrzywdzeni i poniżeni; Sobowtór (121554/5, 121787/5, 122181/5), Wspomnienia z domu umarłych; Gracz (121554/2, 121787/2, 122181/2), Zbrodnia i kara (cz D IV-5/220, 62043/1-2, 86751, 121554/1, 122181/1, 121787/1, 169940, 170455).
Gustave Flaubert. Prozaik. Pierwszy naturalista i jeden z największych powieściopisarzy francuskich.
W PBW: Listopad (51596), Maniak książkowy (29843), Pani Bovary (146747), Salambô (83166, 150475), Słownik komunałów (cz VII-5/42), Szkoła uczuć. Dzieje pewnego młodzieńca (64904/1-2).
Nikołaj Niekrasow. Rosyjski pisarz i dziennikarz, autor utworów o problematyce społecznej.
W PBW: Wybór poezji (78151, cz D IV-4/190).
1921
Roman Bratny (właśc. Roman Mularczyk). Prozaik, poeta, publicysta, scenarzysta. W swej twórczości pokazywał walkę zbrojną oraz powojenne losy pokolenia. Niektóre jego książki są przeniknięte ideologią minionych lat, ale jest też w nich sporo prawdy o tamtych czasach.
W PBW (wybór): Czwartki ubogich (87060), Ile jest życia (52001), Kolumbowie rocznik 20 (62885, 101549, 127154/1-3, 151707/1-3), Kiosk na Dębowego (72711), Lot ku ziemi (72719), Nagi maj (124282), Racja wilków (101528), Losy (59589), Lot ku ziemi; Czwartki ubogich; Rozstrzelane wesele (126456), Na bezdomne psy (76389), Śniegi płyną; Szczęśliwi torturowani; Brulion; Ciągłe wczoraj (112045), Wiersze i dramaty (91021).
James Clavell (właśc. Charles Edmund Dumaresq Clavell). Prozaik amerykański, urodzony w Australii. Także scenarzysta i reżyser. Sławę przyniosły mu powieści, których akcja toczy się w krajach azjatyckich.
W PBW: Król szczurów (116869, 173467), Tai-Pan. Powieść o Hongkongu (149863/1-2).
Carl Dedecius. Niemiecki tłumacz i popularyzator polskiej literatury. W zbiorach posiadamy sporo przekładów jego autorstwa.
Friedrich Dűrrenmatt. Dramatopisarz, prozaik i reżyser szwajcarski, tworzący w języku niemieckim. W swojej twórczości stawiał największe pytania filozoficzne, posługując się zwykle groteskową deformacją.
W PBW: Grek szuka Greczynki (176721), Kraksa. Historia jeszcze możliwa; Obietnica. Podzwonne powieści kryminalnej (41186, 176720), Sędzia i jego kat (55263), Teatr (Romulus Wielki, Anioł zstąpił do Babilonu, Wizyta starszej pani, Fizycy, Anabaptyści, Proces o cień osła, Rozmowa z człowiekiem, którym się gardzi, Stranitzky i bohater narodowy, Akcja „Wega”, cz D I-7/21 b), Wizyta starszej pani. Tragiczna komedia w trzech aktach (125458, 129838).
Julia Hartwig. Poetka, eseistka, tłumaczka. Żona poety Artura Międzyrzeckiego.
W PBW: Chwila postoju (89821), Czuwanie (80547), Wybór wierszy (93163, 175997).
Tymoteusz Karpowicz. Poeta, prozaik, dramatopisarz i tłumacz. Jeden z najwybitniejszych twórców poezji lingwistycznej. Jego wiersz Rozkład jazdy zinterpretowałyśmy TUTAJ.
W PBW: Dramaty zebrane (Świat Tymoteusza, Wracamy późno, Wszędzie są studnie, Dziwny pasażer, Zielone rękawice, przerwa w podróży, Kiedy ktoś zapuka, Jego mała dziewczynka, Czterech nocnych stróżów, Człowiek z absolutnym węchem, Zakup z dostawą na miejsce, Charon od świtu do świtu, Przyjdź jak najprędzej, Noc jest tylko wygnanym dniem, Mam piękną kolekcję noży, czyli pogrzeb przyjaciela, 67035), Dzieła zebrane (176049/2), Poezja niemożliwa. Modele Leśmianowskiej wyobraźni (67384).
Farley Mowat. Pisarz kanadyjski, tworzący w języku angielskim. Autor popularnych powieści podróżniczo-przygodowych.
W PBW: Ginące plemię (52655), Nie taki straszny wilk (116060), Wyprawy Wikingów. Dawni Normanowie w Grenlandii i Ameryce Północnej (cz XXVII-3/26), Zwariowana łódka czyli Żałosna historia Radosnej Przygody (64671).
Richard Wilbur. Poeta amerykański. Twórca liryki medytacyjnej, nawiązujący do angielskich poetów metafizycznych. Nie mamy w zbiorach żadnych jego dzieł.
piątek, 30 października 2020
Chwila zamyślenia
 |
| źródło: Pixabay.com |